Mikrofilizde Kimler Dikkat Etmeli?

Varfarin gibi K vitamini antagonisti kan sulandırıcılar, kanın pıhtılaşma mekanizmasını K vitamini metabolizması üzerinden dengeler. Bu ilaçları kullanıyorsanız dikkat edilmesi gereken temel unsur yeşillik tüketmekten tamamen kaçınmak değil, günlük aldığınız K vitamini miktarında belirgin dalgalanmalar yaşanmamasıdır.

Mikrofilizler taze yaprak yeşilliği oldukları için doğal olarak K vitamini içerir. Ölçülen değerler türlere göre belirgin farklılıklar göstermektedir.

En yüksek değerler Amaranth (garnet), Bezelye (ışıkta yetişen), Kırmızı lahana, Kişniş türlerinde ölçülmüştür. Bu veriler bir yasak listesi niteliği taşımamaktadır. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bu türleri tamamen beslenmenizden çıkarmanız değil, her gün yaklaşık aynı dengeli miktarda tüketmeniz önerilir. Beslenme alışkanlıklarınızda belirgin bir değişiklik yapmadan önce hekiminize veya klinik eczacınıza danışınız; INR takibinizi yürüten hekiminiz tüketim düzeyinize göre ilaç dozunuzu güvenle ayarlayacaktır.

25 türün tamamındaki K1 vitamini, karotenoid ve tokoferol ölçümleri için Ölçülmüş Besin Değerleri Tablosu'nu; genel sağlık ve antioksidan katkıları için ise Mikrofilizin Faydaları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Nitrat bütün yaprak sebzelerde bulunur ve mikrofilizler de bu kuralın istisnası değildir. On yedi türün incelendiği akademik çalışmada değerlerin 458,6 ile 4.602 mg/kg taze ağırlık arasında değiştiği tespit edilmiştir. En düşük değer Ayçiçeği, en yüksek değer ise Mizuna türünde ölçülmüştür.

Nitrat birikimi tür genetiği kadar yetiştirme koşullarına da bağlıdır; yetersiz ışık koşullarında bitki dokusunda nitrat birikimi artar. Mikrofilizi günlük beslenmesinde taze çeşni ve garnitür olarak tüketen sağlıklı bir yetişkin için bu değerler herhangi bir risk oluşturmaz. Bebek maması hazırlıyorsanız ya da hekiminiz tarafından nitrat alımını kısıtlamanız belirtildiyse hekiminize danışınız. Tür bazlı nitrat birikimi ve taze verim karşılaştırması için Besin Değerleri Tablosu'na göz atabilirsiniz.

Oksalat, böbrek taşı öyküsü bulunan bireylerin beslenmede tüketimine özellikle dikkat ettiği doğal bir organik bileşiktir. Sekiz farklı botanik aileden on mikrofiliz türünün incelendiği çalışmada oksalat düzeyleri genel olarak oldukça düşük bulunmuştur. Dolayısıyla mikrofilizler oksalat açısından yüksek risk grubunda yer almaz.

Bununla birlikte düşük oksalat diyeti uyguluyorsanız hekiminizin belirlediği beslenme planına sadık kalınız. İlgili çalışma on tür üzerinde yürütülmüş olup sitemizdeki tüm türleri kapsamamaktadır.

Turpgiller (Brassicaceae) familyasına karşı bilinen bir alerjiniz varsa brokoli, turp, hardal, karalahana, kırmızı lahana ve tere mikrofilizleri de aynı botanik familyaya mensuptur. Olgun sebzesine karşı alerjik reaksiyon gösteriyorsanız mikrofilizini tüketirken de aynı hassasiyetle yaklaşmanız gerekir.

Turpgiller familyasının tohum anatomisi ve ortak özellikleri için Botanik Aileler: Turpgiller bölümüne; 14 türün tüm familya dağılımı için ise terimler tablosuna bakabilirsiniz.

Mikrofilizler genellikle çiğ olarak tüketilir. Çiğ tüketilen tüm taze yeşilliklerde olduğu gibi mikrofilizlerde de belirli bir mikrobiyolojik risk bulunabilir; ancak mikrofilizlerde bu risk klasik filizlere (sprout) kıyasla çok daha düşüktür. Zira tohumlar kapalı, ılık ve nemli bir su banyosunda günlerce bekletilmez; ayrıca hasat sırasında tohum kabuğu ve kök kısmı kesilerek tepside bırakılır.

Hamilelik döneminde, bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde, ileri yaştakilerde ve küçük çocuklarda çiğ tüketim öncesinde hekim görüşü alınması önerilir. Patojen riskleri, tohum dezenfeksiyonu ve Türk Gıda Kodeksi kriterlerinin ayrıntısını Gıda Güvenliği ve Hijyen Rehberi'mizde; filiz yöntemiyle temel morfolojik farkı ise filiz mi mikrofiliz mi sayfasında bulabilirsiniz.

Yetiştiricilikteki en kritik risk bitkinin kendisinden ziyade tohum seçiminden kaynaklanır. Zirai tarım bayilerinde satılan ilaçlı (fungisit veya pestisit kaplı) tohumlar yalnızca tarla ekimi için üretilir ve doğrudan gıda üretimine uygun değildir. Bu nedenle yalnızca ambalajında gıda sınıfı ya da mikrofiliz/filizlendirme için uygun olduğu açıkça belirtilen sertifikalı tohumlar tercih edilmelidir.

Güvenli tohumların nereden temin edilebileceği ve ilaçlı tohumların nasıl ayırt edileceğine ilişkin kapsamlı bilgiyi tohum seçimi rehberimizde bulabilirsiniz.

Not. Bu sayfadaki bilgiler eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kronik bir rahatsızlığınız varsa ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız beslenme değişikliği öncesinde hekiminize danışın.

1. Xiao Z, Lester GE, Luo Y, Wang Q (2012). Assessment of vitamin and carotenoid concentrations of emerging food products: edible microgreens. Journal of Agricultural and Food Chemistry 60(31):7644-7651. Yayına git

2. Di Gioia F, Hong JC, Pisani C, Petropoulos SA, Bai J, Rosskopf EN (2023). Yield performance, mineral profile, and nitrate content in a selection of seventeen microgreen species. Frontiers in Plant Science 14:1220691. Yayına git

3. Ghoora MD, Babu DR, Srividya N (2020). Nutrient composition, oxalate content and nutritional ranking of ten culinary microgreens. Journal of Food Composition and Analysis 91:103495. Yayına git

Sitemizin dayandığı bütün kaynakları kaynakça sayfasından görebilirsiniz.