Tohum Seçimi ve Miktarı
Mikrofilizde başarının yarısı doğru tohumla başlar. Hangi tohumun çimleneceğini, hangisinin hiçbir koşulda çimlenmeyeceğini ve tepsinize ne kadar atmanız gerektiğini burada bulacaksınız.
Yayına hazırlayan: Emre Demirler ·
Hangi tohum kullanılır?
Mikrofiliz için gereken tohumun iki özelliği vardır: canlı ve ilaçsız olmak. Canlı olmak çimlenebilir demektir — işlenmiş, kavrulmuş veya kabuğu ayrılmış tohumlar bu özelliği kaybetmiştir. İlaçsız olmak ise gıda güvenliği meselesidir: mikrofilizde bitkinin tamamını genç halde ve çiğ tüketiyoruz, dolayısıyla tohum kaplamasında kimyasal bulunmamalıdır.
Bu iki koşulu sağlayan tohumu üç kaynaktan bulabilirsiniz. Mikrofiliz veya filizlendirme için satılan tohumlar en istikrarlı sonucu verir; ambalajda çimlenme oranı yazar. Aktarlar bütün hardal tohumu, çimlik buğday ve yeşil mercimek gibi türlerde hem uygun hem ucuzdur. Market rafındaki bütün yeşil mercimek de çoğunlukla canlıdır — mikrofilize sıfıra yakın maliyetle başlamanın en pratik yolu budur.
Kaçınılması gereken tek kaynak: tarım bayilerindeki ilaçlı (fungisit kaplı) tarımsal tohum. Bunlar tarla ekimi için üretilir, gıda olarak tüketilmek üzere değil.
Çimlenmeyen tohumlar
Aşağıdaki tohumlar hiçbir koşulda çimlenmez. Bu listeyi bilmek en sık yaşanan hayal kırıklığını önler.
Kırmızı ve sarı mercimek
Kabuğu alınmış ve ikiye ayrılmış işlenmiş üründür; embriyo bütünlüğünü kaybetmiştir. Bütün yeşil veya kahverengi mercimek kullanılmalı.
Kavrulmuş veya tuzlanmış çekirdek
Isı embriyoyu öldürür. Çerezlik ayçekirdeği bu yüzden çimlenmez; çiğ ve kabuklu tohum gerekir.
Kabuksuz ayçiçeği içi
Kabuk hem koruma hem enerji deposudur. Kabuksuz iç nemli ortamda çimlenmeden küflenir.
Bulgur, pirinç, öğütülmüş tahıl
İşlenmiş tahıllar canlı tohum değildir. Buğday çimi için bütün, çimlik buğday gerekir.
İlaçlı tarımsal tohum
Fungisit kaplı tohum çimlenebilir ama gıda olarak tüketilmemelidir. Ambalajda gıda uygunluğu aranmalı.
Tohumlarınız açmıyorsa nedenini çimlenmeme sayfasında adım adım bulabilirsiniz.
Ne kadar tohum?
Doğru miktar iki şeye bağlıdır: tepsinin alanı ve tohumun boyu. Ayçiçeği tohumu iri olduğu için aynı alana brokoliden yaklaşık beş kat daha fazla gram gerekir; buğday çimi ise en yoğun ekilen türdür. Bu yüzden “bir tutam” gibi ölçüler işe yaramaz.
Aşağıdaki tablo 25×35 cm (875 cm²) standart tepsi içindir. Farklı bir ölçü kullanıyorsanız tohum hesaplama aracı alan oranına göre hesaplar.
| Tür | Tohum (g) | Verim (g) | Islatma |
|---|---|---|---|
| Brokoli | 10–15 | 150–250 | Gerekmez |
| Turp | 20–30 | 200–300 | Gerekmez |
| Ayçiçeği | 60–80 | 300–450 | 10 saat |
| Mercimek | 50–70 | 250–400 | 10 saat |
| Karalahana | 10–15 | 150–250 | Gerekmez |
| Amaranth | 8–12 | 80–150 | Gerekmez |
| Hardal | 12–18 | 150–250 | Gerekmez |
| Buğday Çimi | 150–200 | 400–600 | 10 saat |
| Bezelye | 100–150 | 350–450 | 10 saat |
| Tere | 12–18 | 150–220 | Gerekmez |
| Kırmızı Lahana | 15–20 | 200–280 | Gerekmez |
| Pancar | 30–40 | 180–250 | 6 saat |
| Rezene | 15–20 | 120–180 | Gerekmez |
| Kişniş | 20–30 | 120–180 | 10 saat |
Aralığın alt sınırı daha havadar ve küf riski düşük bir ekim, üst sınırı daha verimli ama hava dolaşımına dikkat gerektiren bir ekim demektir. İlk denemede alt sınıra yakın durun.
Çimlenme testi
Yeni bir tohum partisi aldığınızda ya da eski tohumla çalışıyorsanız, tüm tepsiyi riske atmadan iki günde sonuç veren basit bir test vardır.
- 1Bir tabağa ıslak kağıt havlu yerleştirin.
- 2Üzerine sayarak 20-30 tohum serpin.
- 3İkinci bir ıslak kağıt havluyla kapatın.
- 4Oda sıcaklığında (18-24°C) 48 saat bekletin, havlunun kurumamasına dikkat edin.
- 5Çimlenen tohumları sayın ve yüzdeyi hesaplayın.
Sonucu yorumlamak
- %80 ve üzeri: iyi parti, normal gramajla ekin.
- %50-80: kullanılabilir; gramajı bir miktar artırarak seyreklik telafi edilir.
- %50 altı: parti zayıf. Yeni tohum almak, fazla gramajla telafi etmeye çalışmaktan daha ucuza gelir.
Tohum saklama
Tohumun üç düşmanı vardır: nem, ısı ve ışık. Üçünü de uzak tutmak çimlenme gücünü yıllarca korur.
- ✓Hava alan bir kapta saklayın — kavanoz veya kağıt/bez torba. Hava geçirmeyen plastik poşette nem sıkışır.
- ✓Serin ve karanlık bir yer seçin: kiler, alt dolap veya mutfak dolabının arka rafı. Pencere kenarı ve ocak üstü uygun değil.
- ✓Buzdolabında saklayacaksanız kesinlikle sızdırmaz kapta tutun; kapağı her açışta oluşan yoğuşma tohuma zarar verir.
- ✓Ambalaja alım tarihini yazın. Bir yıldan eski tohumda ekim öncesi çimlenme testi yapın.
- ✓Yağlı tohumları (ayçiçeği) daha kısa sürede tüketin; yağ oksitlendikçe çimlenme gücü düşer.
Sık Sorulan Sorular
▸Mikrofiliz tohumu nereden alınır?
Üç kaynak vardır. Mikrofiliz veya filizlendirme için satılan tohumlar en istikrarlısıdır: çimlenme oranı belirtilir ve ilaçsız oldukları garanti edilir. Aktarlar bütün hardal, çimlik buğday ve yeşil mercimek gibi türler için uygun ve ucuz bir seçenektir. Marketten alınan bütün yeşil mercimek de çoğunlukla çimlenir. Tarım bayilerindeki ilaçlı tarımsal tohumdan kaçınılmalıdır.
▸Organik tohum şart mı?
Şart değil ama ilaçsız olması şarttır. Aradaki fark önemlidir: organik sertifika bir üretim standardıdır, ilaçsız olmak ise tohumun kimyasal kaplama içermemesidir. Mikrofiliz için kritik olan ikincisidir, çünkü tüm bitkiyi genç halde ve çiğ tüketiyoruz.
▸Tohum ne kadar süre canlı kalır?
Türe ve saklamaya bağlıdır. Serin, kuru ve karanlıkta saklanan turpgil tohumları (turp, brokoli, hardal, karalahana) 3-4 yıl güç kaybetmeden dayanır. Ayçiçeği yağ içeriği yüksek olduğu için daha hızlı bozulur, 1-2 yıl. Baklagiller ortadadır. Bir yıldan eski tohumda ekim öncesi çimlenme testi yapmak zaman kaybını önler.
▸Az mı fazla mı tohum atmak daha güvenli?
Az. Fazla tohum küf riskini doğrudan artırır ve bu geri döndürülemez bir sorundur; az tohum ise yalnızca verimi düşürür ve filizlerin yatmasına yol açar — ikisi de kurtarılabilir. İlk denemede aralığın alt sınırından başlayıp sonraki ekimlerde yukarı çıkmak en güvenli yoldur.
▸Tohumları ekimden önce yıkamalı mıyım?
Islatma gerektiren türlerde ıslatma suyu zaten yıkama işlevi görür; süzüp durulamak yeterlidir. Islatma gerektirmeyen küçük tohumları yıkamak gerekmez ve pratik de değildir. Yüzeydeki tozdan endişe ediyorsanız süzgeçte kısa bir durulama yapıp hemen ekebilirsiniz.