4-6. sınıf fen bilimleri dersinde bir hafta içinde tamamlanabilen 3 kontrollü deney. Mikrofiliz bu deney setinde bir amaç değil, pratik bir eğitim aracıdır. Hızlı çimlendiği ve geliştiği için değişken kontrolü tek bir ders haftasında somut biçimde gösterilebilir. Deney formları, sayım çizelgesi, boy grafiği ve öğretmen notları yazdırılmaya hazırdır.
Ücretsizdir ve üyelik gerektirmez. Kaynak gösterilerek sınıfta eğitim amacıyla serbestçe çoğaltılabilir.
Yazdırma penceresinde hedefi “PDF olarak kaydet” seçerek dosya olarak da alabilirsiniz.
Deney kayıt formları
Her deneyin bir A4 formu var: hipotez, değişkenler, kaplar, günlük gözlem tablosu ve sonuç. Öğrenci başına bir takım basılır.
Deney 1: Su deneyi
Tohumun çimlenmesi için su gerekli mi, ne kadar?
FB.6.3.1.3
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Bitiş tarihi
1. Hipotezim
Deneye başlamadan yaz. Sonunda doğru çıkmazsa silme. Neden çıkmadığını yazacaksın.
2. Değişkenler
Değiştirdiğim
Suyun miktarı
Ölçtüğüm
Çimlenen tohum sayısı (100 tohumda)
Sabit tuttuğum
Aynı tür ve aynı paketten tohum; Her kaba 100 tohum; Aynı oda, aynı raf; Aynı ışık; Aynı gün ekim
3. Kaplar
A — Susuz:Kuru kağıt havlu, hiç su verilmez. Kabın üstü açık kalır.
B — Nemli:Kağıt havlu ıslatılıp sıkılır, damlamayacak kadar nemli. Günde bir kez spreyle nemlendirilir.
C — Su altında:Tohumlar suyun içinde kalacak kadar su konur ve deney boyunca öyle bırakılır.
4. Günlük gözlem
Su deneyi için günlük gözlem tablosu: her kap ve her gün için boş hücreler.
Kap
1
2
3
4
A
B
C
Her kutuya o gün çimlenmiş tohum sayısını yaz (100 tohum üzerinden).
5. Sonuç
En yüksek sonuç hangi kapta?
Hipotezim doğru çıktı mı?
Deney 2: Sıcaklık deneyi
Sıcaklık çimlenme hızını değiştirir mi?
FB.6.3.1.3
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Bitiş tarihi
1. Hipotezim
Deneye başlamadan yaz. Sonunda doğru çıkmazsa silme. Neden çıkmadığını yazacaksın.
2. Değişkenler
Değiştirdiğim
Ortam sıcaklığı
Ölçtüğüm
Kaçıncı günde çimlendiği ve çimlenen tohum sayısı
Sabit tuttuğum
Aynı tür, her kaba 100 tohum; Aynı nem: hepsi eşit ıslatılmış havlu; Hepsi kapalı kapta, böylece ışık farkı oluşmaz; Aynı gün ekim
3. Kaplar
A — Soğuk:Buzdolabının rafı (yaklaşık 4 °C).
B — Oda:Sınıf rafı, radyatörden uzak (yaklaşık 20 °C).
C — Sıcak:Radyatörün yakını ya da güneş gören pencere kenarı (yaklaşık 28-30 °C). Doğrudan radyatörün üstüne konmaz.
4. Günlük gözlem
Sıcaklık deneyi için günlük gözlem tablosu: her kap ve her gün için boş hücreler.
Kap
1
2
3
4
5
A
B
C
Her kutuya o gün çimlenmiş tohum sayısını yaz (100 tohum üzerinden).
5. Sonuç
En yüksek sonuç hangi kapta?
Hipotezim doğru çıktı mı?
Deney 3: Işık deneyi
Işık olmadan büyüyen bitki nasıl görünür?
FB.6.3.1.3
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Bitiş tarihi
1. Hipotezim
Deneye başlamadan yaz. Sonunda doğru çıkmazsa silme. Neden çıkmadığını yazacaksın.
2. Değişkenler
Değiştirdiğim
Işık
Ölçtüğüm
Gövde boyu (mm) ve yaprak rengi
Sabit tuttuğum
Aynı tür, aynı tohum miktarı; Aynı sulama: ikisi de günde bir kez, eşit miktarda; Aynı sıcaklık: ikisi de aynı odada; Aynı gün ekim
3. Kaplar
A — Karanlıkta:Ekimden hasada kadar kapalı kutu ya da ters çevrilmiş tepsi altında; yalnızca sulama sırasında açılır.
B — Işıkta:İlk 2 gün karanlıkta kalır (türün karanlık evresi kadar), sonra pencere kenarına alınır.
4. Günlük gözlem
Işık deneyi için günlük gözlem tablosu: her kap ve her gün için boş hücreler.
Kap
1
2
3
4
5
6
7
A
B
Her kutuya gövde boyunu milimetre olarak yaz.
5. Sonuç
En yüksek sonuç hangi kapta?
Hipotezim doğru çıktı mı?
Çimlenme sayım çizelgesi
Bu çizelge sayım yapılan iki deney içindir. Her kaba 100 tohum konduğu için çimlenen tohum sayısı doğrudan yüzde oranını verir.
Su deneyi — çimlenme sayımı
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Su deneyi çimlenme sayım tablosu: kaplar satırlarda, günler sütunlarda, son sütunda çimlenme oranı.
Kap
1. gün
2. gün
3. gün
4. gün
Oran (%)
A — Susuz
B — Nemli
C — Su altında
Oran nasıl bulunur?
Son gün çimlenmiş tohumları say. 100 tohum ektiğin için bulduğun sayı doğrudan yüzdeyi verir. 100 tohumdan 87'si çimlendiyse çimlenme oranın %87.
Hangi kapta oran en yüksek?
Neden?
Sıcaklık deneyi — çimlenme sayımı
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Sıcaklık deneyi çimlenme sayım tablosu: kaplar satırlarda, günler sütunlarda, son sütunda çimlenme oranı.
Kap
1. gün
2. gün
3. gün
4. gün
5. gün
Oran (%)
A — Soğuk
B — Oda
C — Sıcak
Oran nasıl bulunur?
Son gün çimlenmiş tohumları say. 100 tohum ektiğin için bulduğun sayı doğrudan yüzdeyi verir. 100 tohumdan 87'si çimlendiyse çimlenme oranın %87.
Hangi kapta oran en yüksek?
Neden?
Boy ölçümü ve grafik
Bu set ışık deneyi içindir. Her gün iki tepsiden birer filiz ölçülür, sonra değerler grafiğe işaretlenip birleştirilir.
Işık deneyi — boy ölçümü (mm)
Ad, soyad
Sınıf
Ekim tarihi
Işık deneyi boy ölçüm tablosu: günler satırlarda, karanlık ve ışıklı tepsi sütunlarda.
Gün
A — Karanlıkta
B — Işıkta
Renk ve not
1
2
3
4
5
6
7
Grafiğe geçir
Her gün için iki noktayı işaretle, sonra aynı tepsiye ait noktaları birleştir. İki çizgi arasındaki fark deneyin sonucu.
Çizgiler: A — Karanlıkta · B — Işıkta
İki tepsi için iki farklı kalem kullan. Hangisinin hangisi olduğunu grafiğin kenarına yaz.
Öğretmen notu
Malzeme listesi, ders planı, kazanım eşlemesi, beklenen sonuçlar ve güvenlik notları tek sayfada.
Sınıf İçin Mikrofiliz Deney Seti — öğretmen notu
Önerilen tür: Tere Mikrofilizi (Lepidium sativum). Islatma gerektirmez, hasat 5-7. gün, karanlık evre 2 gün. Yerine kullanılabilir: Turp, Hardal, Brokoli, Karalahana, Kırmızı Lahana.
Malzeme
Tere tohumu — Üç deney için toplam 800 tohum sayılacak. Bir paket fazlasıyla yeter. Gıda amaçlı, ilaçsız tohum olmalı. Ekim amaçlı satılan kaplı tohum çiğ tüketilmez.
8 adet kap veya küçük tepsi — Yoğurt kabı, saklama kabı ya da enine kesilmiş pet şişe kullanılabilir. Her deney kolu için bir kap gerekir.
Kağıt havlu — Toprağa gerek yok. Kağıt havlu üzerinde çimlenme rahat görülür, kökler görünür kalır, sayım kolaylaşır.
Sprey şişe — Sulama spreyle yapılır. Bardakla dökülen su tohumları bir köşeye yığar, karşılaştırmayı bozar.
Milimetre bölmeli cetvel — Boy ölçümü için gerekir. Milimetre bölmesi şart, filizler santimetre ölçeğinde çok küçük kalır.
Etiket ve kalem — Her kaba kolun adı (A / B / C) ve ekim tarihi yazılır.
Kapalı kutu ya da ters tepsi — Işık deneyinin karanlık kolunda kullanılır. Işık sızdırmamalı.
Ders planı
Ders planı: hangi derste ne yapılacağı ve kaç dakika süreceği.
1. ders — ekim günü40 dk
Soru sorulur, hipotezler tahtaya yazılır. Değişkenler birlikte belirlenir: neyi değiştiriyoruz, neyi ölçeceğiz, neyi sabit tutacağız. Kaplar hazırlanır, tohumlar sayılır ve ekilir, etiketler yazılır.
Her gün — 2 ile 7. gün arası5 dk
Beş dakikalık gözlem: kaplar sulanır, çimlenen tohumlar sayılır, boy ölçülür ve forma yazılır. Nöbetçi öğrenci sırayla sorumlu olur.
2. ders — 5. gün40 dk
Su ve sıcaklık deneyleri sonuçlanır. Çimlenme oranları yüzde olarak hesaplanır ve hipotezlerle karşılaştırılır. Doğrulanmayan hipotezin de bir sonuç olduğu konuşulur.
3. ders — 7. gün40 dk
Işık deneyinin iki tepsisi yan yana konur, boy grafiği çizilir. Uzun ama sarı filizle kısa ama yeşil filiz karşılaştırılır. Hasat edilir, isteyen tadına bakar.
Beklenen sonuçlar
Su deneyi:A'da çimlenme olmaz. B'de tohumların büyük kısmı iki-üç gün içinde çimlenir. C'de çimlenme çok az olur ya da hiç olmaz. Kaptan ekşi bir koku gelir.
Sıcaklık deneyi:A'da çimlenme başlamaz ya da çok geç başlar. B'de düzenli çimlenme olur. C'de çimlenme en hızlı başlar, küf riski en yüksek kap da C.
Işık deneyi:A'daki filizler B'dekilerden daha uzun olur ama sarı, ince ve cılız. Dokununca yatarlar. B'dekiler daha kısa, koyu yeşil ve dik durur. Son gün iki tepsi yan yana konup karşılaştırılır.
Kazanım eşlemesi
FB.4.2.2 (4. sınıf) — Besinlerde vitamin ve/veya mineral bulunduğuna ilişkin genelleme yapabilme
FB.6.3.1.3 (6. sınıf) — Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı — Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) (2024). Erişim: 2026-09-08.
Güvenlik
Tohum gıda amaçlı ve ilaçsız olmalı. Ekim amaçlı satılan kaplı ya da ilaçlı tohum çiğ tüketilmez ve sınıfa girmez.
Deney sonunda tadına bakılacaksa eller ve kaplar yıkanır, filizler akan suyun altında durulanır.
Küflenen kap tadılmaz, açılmadan çöpe atılır.
Küf ile kök tüyleri karıştırılmamalı. Kök tüyleri tohumun çevresinde beyaz, kısa ve düzgün durur. Küf ise örümcek ağı gibi yayılır ve kokar. İkisi öğrencilere gösterilirse ayrım kalıcı öğrenilir.
Buzdolabı kolunda kabın kapağı kapalı tutulur ve gıdayla temas etmemesi sağlanır.
Besin alerjisi olan öğrenci tadım aşamasına katılmaz, gözlem ve ölçüme katılır.
https://mikrofiliz.com/araclar/okul-deneyi/ · Kaynak gösterilerek sınıfta çoğaltılabilir.
Üç deney
Üç deney aynı gün kurulur ve birbirine paralel olarak yürütülür. Her deneyde yalnızca tek bir bağımsız değişken değiştirilirken diğer tüm koşullar sabit tutulur. Deney setinin temel pedagojik amacı da bu değişken kontrolü prensibini somutlaştırmaktır. İlk iki deney birkaç gün içinde sonuç verirken ışık deneyi 7. günde tamamlanır.
Deney 14 gün1 ders saatiFB.6.3.1.3
Su deneyi
Tohumun çimlenmesi için su gerekli mi, ne kadar?
Değişen
Suyun miktarı
Ölçülen
Çimlenen tohum sayısı (100 tohumda)
Sabit tutulan
Aynı tür ve aynı paketten tohum; Her kaba 100 tohum; Aynı oda, aynı raf; Aynı ışık; Aynı gün ekim
A — Susuz — Kuru kağıt havlu, hiç su verilmez. Kabın üstü açık kalır.
B — Nemli — Kağıt havlu ıslatılıp sıkılır, damlamayacak kadar nemli. Günde bir kez spreyle nemlendirilir.
C — Su altında — Tohumlar suyun içinde kalacak kadar su konur ve deney boyunca öyle bırakılır.
Ne görülür: A'da çimlenme olmaz. B'de tohumların büyük kısmı iki-üç gün içinde çimlenir. C'de çimlenme çok az olur ya da hiç olmaz. Kaptan ekşi bir koku gelir.
Kritik Kazanım Noktası: Sınıfın çoğu “su ne kadar çoksa o kadar iyi” bekler. C kabı bunu çürütür. Tohumun suya olduğu kadar havaya da ihtiyacı var, su altında kalınca oksijen alamıyor. Deneyin asıl sonucu da bu. Su gerekli, ama tohum boğulmamalı.
Tartışma soruları
▸A kabındaki tohumlar öldü mü? Su verirsek ne olur, deneyip görelim.
▸C kabının kokusu neden çıktı? Kokan şey tohum mu, başka bir şey mi?
▸Üç kabın hangi özellikleri aynıydı, hangisi farklıydı? Farklı olan tek şeyin su olması neden önemli?
Bu deneyde ters giden bir şey olursa şu sayfaya bakabilirsiniz: Tohumlar Çimlenmiyor
Deney 25 gün1 ders saatiFB.6.3.1.3
Sıcaklık deneyi
Sıcaklık çimlenme hızını değiştirir mi?
Değişen
Ortam sıcaklığı
Ölçülen
Kaçıncı günde çimlendiği ve çimlenen tohum sayısı
Sabit tutulan
Aynı tür, her kaba 100 tohum; Aynı nem: hepsi eşit ıslatılmış havlu; Hepsi kapalı kapta, böylece ışık farkı oluşmaz; Aynı gün ekim
A — Soğuk — Buzdolabının rafı (yaklaşık 4 °C).
B — Oda — Sınıf rafı, radyatörden uzak (yaklaşık 20 °C).
C — Sıcak — Radyatörün yakını ya da güneş gören pencere kenarı (yaklaşık 28-30 °C). Doğrudan radyatörün üstüne konmaz.
Ne görülür: A'da çimlenme başlamaz ya da çok geç başlar. B'de düzenli çimlenme olur. C'de çimlenme en hızlı başlar, küf riski en yüksek kap da C.
Kritik Kazanım Noktası: “En hızlı olan en iyisidir” beklentisi burada kırılır. C kabı hızlı başlar, sonra küflenebilir. Hız tek ölçüt değil.
Tartışma soruları
▸Buzdolabındaki tohumlar odaya alınırsa çimlenir mi? Kaç günde?
▸C kabında küf çıktıysa nedeni sıcaklık mı, nem mi, ikisi birlikte mi?
▸Bu deneyde nemi neden hepsinde aynı tuttuk?
Bu deneyde ters giden bir şey olursa şu sayfaya bakabilirsiniz: Mikrofilizde Küf
Deney 37 gün2 ders saatiFB.6.3.1.3
Işık deneyi
Işık olmadan büyüyen bitki nasıl görünür?
Değişen
Işık
Ölçülen
Gövde boyu (mm) ve yaprak rengi
Sabit tutulan
Aynı tür, aynı tohum miktarı; Aynı sulama: ikisi de günde bir kez, eşit miktarda; Aynı sıcaklık: ikisi de aynı odada; Aynı gün ekim
A — Karanlıkta — Ekimden hasada kadar kapalı kutu ya da ters çevrilmiş tepsi altında; yalnızca sulama sırasında açılır.
B — Işıkta — İlk 2 gün karanlıkta kalır (türün karanlık evresi kadar), sonra pencere kenarına alınır.
Ne görülür: A'daki filizler B'dekilerden daha uzun olur ama sarı, ince ve cılız. Dokununca yatarlar. B'dekiler daha kısa, koyu yeşil ve dik durur. Son gün iki tepsi yan yana konup karşılaştırılır.
Kritik Kazanım Noktası: Bu deney bir hipotez tuzağı. Öğrenciler karanlıktakinin daha kısa kalmasını bekler, oysa daha uzun olur. Bitki ışığı aradığı için gövdesini uzatır ama besin üretemediğinden sararır ve zayıf kalır. Sonuç ölçümle sınıfın önüne çıkar: uzun olmak iyi büyümek demek değil.
Tartışma soruları
▸Karanlıktaki filizler neden daha uzun? Bitki neyi arıyor?
▸A tepsisi son gün ışığa alınırsa yeşillenir mi? Bir hafta daha bekleyip bakalım.
▸Yaprakların yeşil rengini veren madde ne? Bu madde neden ışıkta oluşuyor?
▸Grafiğe bakınca iki tepsinin boy farkı hangi günden sonra açıldı?
Sınıf deneyinin tek gerçek kısıtı takvim. Deney bir ünite içinde başlayıp bitmeli. Tere Mikrofilizi üç ölçütü birden karşılıyor. Islatma gerektirmediği için bir gün önceden hazırlık yapmazsınız, 5-7. günde hasada gelir, yüksek oranda çimlendiği için de sayım tablosu boş kalmaz.
Elinizde tere tohumu yoksa aynı ölçütleri geçen diğer türleri kullanabilirsiniz: turp (6-8. gün), hardal (6-10. gün), brokoli (7-10. gün), karalahana (8-10. gün), kırmızı lahana (8-12. gün). Islatma isteyen türler (ayçiçeği, bezelye, mercimek) sınıfa uymaz, bir gün önceden hazırlık ister.
Deneyler 2024 tarihli Fen Bilimleri öğretim programındaki iki öğrenme çıktısına bağlanır. Kodlar ve metinler programın kendisinden alındı. Programa buradan ulaşabilirsiniz.
FB.4.2.24. sınıf · Sağlıklı Besleniyorum
Besinlerde vitamin ve/veya mineral bulunduğuna ilişkin genelleme yapabilme
Süreç bileşenleri
a)Besinlerdeki vitamin ve mineraller ile ilgili bilgi toplar
b)Besinlerdeki ortak olan özellikleri belirler
c)Besinlerdeki ortak olmayan özellikleri belirler
ç)Örüntüler üzerinden besinlerde vitamin ve/veya minerallerin bulunduğu önermesinde bulunur
FB.6.3.1.36. sınıf · Bitkilerde üreme, büyüme ve gelişme
Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme
Süreç bileşenleri
a)Tohumun çimlenmesine etki eden faktörleri tanımlar
b)Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlerin neden sonuç ilişkilerini belirler
c)Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ait değişkenleri belirler
ç)Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ait belirlediği değişkenleri kontrol eder
d)Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ait önerme sunar
Künye: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı — Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) (2024). Erişim: 2026-09-08. Program yenilendiğinde kodlar değişebilir. Bir uyuşmazlık görürseniz iletisim@mikrofiliz.com adresine yazabilirsiniz.
4. sınıf için: besin kartı etkinliği
Deneylerin sonucu beklenirken yapılabilecek bir veri okuma etkinliği. Çıkış sorusu şu: Bütün yeşilliklerde aynı vitaminler aynı miktarda mı bulunur?
1.Öğrencilere tür kartları dağıtılır. Her kartta bir türün ölçülmüş C vitamini ve K1 vitamini değeri yazar.
2.Öğrenciler kartlarda ortak olanı bulur: hepsinde her iki vitamin de var.
3.Sonra ortak olmayanı bulur: miktarlar türe göre değişiyor, bazılarında birkaç kat fark var.
4.Kartlar en yüksekten en düşüğe dizilir. İki vitamin için sıralama aynı çıkmaz. Buradan “bir tür her şeyde en iyi değildir” sonucuna varılır.
5.Önerme yazılır: yeşilliklerde vitamin bulunur, miktarı türe göre değişir.
Kartlardaki değerler hakemli iki çalışmadan alınmış ölçümler. Ölçülmüş besin değerleri sayfasındaki tabloyu kullanabilir ya da veriyi CSV olarak indirip kendi kartlarınızı hazırlayabilirsiniz. Kaynakların künyeleri kaynakça sayfasında yer alır.
Aksilikler
Sınıf deneyinde en sık çıkan durumlar ve nedenleri aşağıda. Hiçbiri deneyi bitirmez, hepsi tartışma malzemesi.
Bütün kaplarda çimlenme oldu, belirgin bir fark gözlemlenmedi
Deney grupları arasındaki koşulların yeterince zıt ayarlanmadığını gösterir. Örneğin 'az su' ile 'çok su' arasındaki fark küçük tutulmuşsa tohumlar her iki ortamda da çimlenebilir. Susuz bırakılan grubun tamamen kuru, aşırı sulanan grubun ise tabanında su birikecek kadar ıslak olması gerekir.
Tohumların çevresinde beyaz tüyler belirdi, küf sanıldı
Gözlemlenen yapı büyük olasılıkla bitkinin doğal kılcal kök tüyleridir. Kök tüyleri tohum diplerinde simetrik ve temiz durur, kokusuzdur ve su püskürtüldüğünde şeffaflaşır. Gerçek küf ise tohumları örümcek ağı gibi saran, gri-yeşil tonlarda yayılan ve ekşi koku üreten bir mantar oluşumudur. Bu iki yapıyı öğrencilere yan yana göstermek mikrobiyolojik farkındalık kazandırır.
Karanlıkta kalan bitkiler daha uzun boylandı, öğrenciler şaşırdı
Bu durum botanikte 'etiyolasyon' (ışık arayışı) olarak bilinen beklenen bir tepkidir. Fotosentez yapacak ışık bulamayan fide enerjisini gövdesini uzatmaya harcar; ancak klorofil üretemediği için sarı, cılız ve desteksiz kalır. Deneyin kazandırdığı en temel bilimsel ders de budur: bitki boyunun uzun olması tek başına bitkinin sağlıklı geliştiği anlamına gelmez.
Yüksek sıcaklıktaki deney kabı küflendi
Sıcak ve nemli kapalı ortamlar küf mantarlarının çoğalması için en elverişli koşulları oluşturur. Bu tablo bir deney başarısızlığı olarak değil, sıcaklık ve havalandırma dengesinin önemini kanıtlayan bilimsel bir bulgu olarak değerlendirilmelidir; çünkü hızlı büyüme ile sağlıklı büyüme aynı şey değildir. Hijyen ve güvenlik gereği küflenen kap kapağı açılmadan çöpe atılmalı, kesinlikle koklanmamalı veya tadılmamalıdır.
Belirtiden nedene giden tam liste sorun giderme rehberinde yer alır. Belirtiyi seçip soruları yanıtlamak isterseniz teşhis aracını da kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
▸Deney kaç ders saati sürüyor?
Üç ders saati aktif iş, aralarda da günde beş dakika gözlem gerektirir. Üç deney aynı gün ekilip paralel yürütülür. Su ve sıcaklık deneyleri 5. gün sonuçlanır, ışık deneyi 7. günde biter.
▸Toprak gerekiyor mu?
Hayır, gerekmez. Deneyler kağıt havlu üzerinde yapılır. Çimlenme ve kökler görünür kalır, sayım kolaylaşır, sınıfta toprak dağılmaz. Toprakla da yapılabilir ama sayım zorlaşır.
▸Hangi tohumu almalıyım?
Gıda amaçlı, ilaçsız tere tohumu almanız gerekir. Ekim amaçlı satılan kaplı veya ilaçlı tohum çiğ tüketilmez ve bu deneyde kullanılmaz. Tere öneriyoruz çünkü ıslatma istemez, 5-7 günde hasada gelir ve yüksek oranda çimlenir.
▸Deney beklediğim gibi çıkmazsa ne yapmalıyım?
Beklenmeyen sonuçlar da bilimsel birer sonuçtur, hatta dersin en verimli tartışma anını oluşturabilir. Sonucun neden farklı çıktığını öğrencilerle birlikte araştırmak, değişken kontrolü mantığını kavratan en temel unsurdur. En sık karşılaşılan aksilikleri ve nedenlerini sayfadaki “Aksilikler” bölümünde ve sorun giderme rehberinde bulabilirsiniz.
▸Formları PDF olarak alabilir miyim?
Evet. “Yazdır” düğmesine bastığınızda açılan pencerede hedefi “PDF olarak kaydet” seçebilirsiniz. Ayrı bir dosya yok, formlar her zaman güncel değerlerle çıkar.
▸Filizler sınıfta yenebilir mi?
Deney sonunda ışık deneyinin sağlıklı kolu yenebilir. Eller ve kaplar yıkanır, filizler akan suyun altında durulanır. Küflenen kap tadılmaz, açılmadan atılır. Besin alerjisi olan öğrenci tadıma katılmaz, gözlem ve ölçüme katılır.
