Mikrofiliz Terimleri Sözlüğü

Aynı bitki gelişim evrelerine ve uygulanan üretim yöntemine göre farklı isimlerle anılır. Aşağıdaki tanımlar bu ürünlerin ayrımını ve morfolojik evrelerini netleştirmektedir.

Mikrofilizmicrogreen

Toprak, torf veya keçe gibi bir yetiştirme ortamında üretilen; çenek yaprakları açıldıktan sonra kök boğazının hemen üzerinden kesilerek hasat edilen genç sürgündür. Tohumu ve kök sistemi tüketilmez.Filiz ve mikrofiliz ayrımı →

Filizsprout

Topraksız olarak yalnızca nemli ve karanlık bir kavanozda veya çimlendirme kabında üretilen; 2-5 gün içinde tohumu, genç kökleri ve sürgünüyle birlikte bütün hâlde tüketilen üründür.Yetiştirme ve gıda güvenliği farkı →

Baby leaf

Mikrofilizden daha büyük, tam olgun sebzelerden ise daha küçük ve körpe yapraklı gelişim evresidir. Gerçek yapraklar açıldıktan sonra, ekimden yaklaşık 20–40 gün sonra hasat edilir. Marketlerde poşetlenmiş bebek salata yeşilliği olarak satışa sunulur.

Shoot (sürgün)

Gövdesi belirgin şekilde uzamış ve tutunma sülükleri gelişmiş körpe bitki sürgünüdür. En yaygın örneği bezelye sürgünü olup aynı bitkinin mikrofiliz evresinden birkaç gün daha gelişmiş hâlini ifade eder.Bezelye sürgünü yetiştirme rehberi →

Cress

İngilizcede bahçe teresini (Lepidium sativum) tanımlayan sözcüktür; gastronomi literatüründe benzer ince yapılı küçük mikrofiliz türlerini genel olarak ifade etmek için de kullanılır.Tere mikrofilizi rehberi →

Filiz ile mikrofiliz arasındaki fark gıda güvenliği açısından da önem taşır. Aradaki biyolojik ve hijyenik farkların ayrıntısını filiz mi mikrofiliz mi sayfamızdan okuyabilirsiniz.

Hasat zamanlamasını belirlerken ve bitki gelişimini takip ederken aşağıdaki temel morfolojik bölümler dikkate alınır.

Çenek yaprakkotiledon

Çimlenmeyle birlikte tohumdan ilk açılan embriyonik yaprak çiftidir (kotiledon). Bitkinin kendi fotosentez ürünü olmayıp tohumun içinde saklanan besin rezervini taşır; mikrofilizler genellikle bu evrede hasat edilir.

Gerçek yaprak

Kotiledonlardan sonra merkezden yükselen ve bitkinin olgun yaprak formunu taşıyan ilk asıl yapraklardır. Gerçek yaprakların büyümesi mikrofiliz için hasat penceresinin kapandığına işaret eder; bu aşamadan sonra gövde liflenir ve lezzet sertleşir.

Kök tüyü

Çimlenmenin ilk evrelerinde genç kök yüzeyinde su ve oksijen alımını sağlayan mikroskobik beyaz kılcal uzantılardır. Düzenli ve ipeksi yapısıyla küften ayrılır; üzerine su püskürtüldüğünde hemen yapışıp şeffaflaşırken küf hifleri yapısını korur.Kök tüyü ile küfü ayırt etme rehberi →

Yetiştirme rehberlerimizde, tür sayfalarında ve ekim takviminde sıklıkla başvurulan temel teknik kavramlar aşağıda açıklanmaktadır.

Islatma

Sert veya iri tohumların kabuğunu yumuşatarak çimlenmeyi hızlandırmak amacıyla ekim öncesinde belirli bir süre suda bekletilmesidir. Ayçiçeği, bezelye ve nohut gibi tohumlarda önerilirken müsilaj salgılayan türler (tere, fesleğen, chia) jel tabakası oluşturduğu için kesinlikle ıslatılmaz.Ailelere göre tohum ıslatma kuralları →

Karanlık evreblackout

Ekimden sonraki ilk 2–4 gün boyunca tepsinin kapak veya ağırlık altında tamamen ışıksız bırakılması sürecidir. Bitkilerin ışık arayışıyla homojen şekilde boylanmasını sağlar ve sapları uzatarak hasat konforunu artırır.Karanlık evre ve ışık dengesi →

Harç

Tohumların kök saldığı ve nem ihtiyacını karşıladığı ortamdır. Steril tohum ekim torfu, Hindistan cevizi torfu (cocopeat) veya kenevir/jüt keçeler güvenle tercih edilir; patojen ve yabani ot riski nedeniyle açık bahçe toprağı kullanılmamalıdır.Yetiştirme ortamı rehberi →

Alttan sulama

Gövde ve yaprakları ıslatmadan, yetiştirme kabının altındaki deliklerden su çekilmesini sağlayan sulama yöntemidir. Yaprak yüzeyini kuru tuttuğu için küf ve çürüme riskini en aza indirir.Sulama ve hasat kılavuzu →

Hasat penceresi

Mikrofilizin optimum lezzet, doku ve besin yoğunluğuna ulaştığı ideal kesim gün aralığıdır. Örneğin turpta ekimden sonraki 6–8. günler arasındayken, kişnişte 14–21. günlere uzanır.

Çökertendamping off

Aşırı sulama, yetersiz hava dolaşımı ve yüksek nem koşullarında kök boğazında gelişerek genç fidelerin aniden devrilmesine yol açan mantar enfeksiyonudur.Çökerten ve mantar teşhisi →

Karşılaştırma tablolarında ve tür bilgi kartlarında yer alan parametrelerin anlamları aşağıda özetlenmiştir.

Tat sınıfı

Keskin türler (turp, hardal, tere) baharat gibi az miktarda, yumuşak türler (ayçiçeği, bezelye, brokoli) salata yeşilliği gibi bolca kullanılır. İlk türünüzü seçerken tat, zorluk ve hasat süresi kadar belirleyicidir.Damak zevkine göre tür seçici →

Zorluk

Kolay: Islatma yok ya da toleranslı, sorunları az. Orta: Islatma ya da kabuk gibi bir ek adım var. Zor: Sıcaklığa, neme ya da çimlenme düzensizliğine duyarlı; ilk tepsi için önerilmez.

Tohum ve verim

Referans tepsi (875 cm², 25×35 cm) için gram. Tohum miktarı türler arasında on kata kadar değişir. Verim ise tohum miktarıyla doğru orantılı değildir; fiyat karşılaştırması yapacaksanız ikisini birlikte okuyun.Tepsi boyutuna göre tohum hesaplama aracı →

Sıcaklık bandı

Türün en iyi geliştiği ortam sıcaklığı. Serin sevenler sıcakta küflenir, sıcak sevenler serinde yavaşlar ve düzensiz çimlenir.

Mikrofilizle ilgili kaynakların çoğu İngilizce. Tohum ararken ya da bir çalışmayı okurken karşılığını buradan bulabilirsiniz.

Aynı ailedeki türler benzer davranır. Turpgiller hızlı çıkar ve keskin tada sahiptir, baklagiller iri tohumlu olduğu için ıslatma ister. Familyaların ortak tohum anatomisi ve yetiştirme huyları için botanik aileler rehberimize, süreleri karşılaştırmalı incelemek isterseniz tür karşılaştırma tablosuna bakabilirsiniz.