Tohumlar Çimlenmiyor
“Günler geçti, tohumlar hiç açmadı”
Hızlı tanı: Tohumların çimlenmemesindeki en yaygın neden ölü ya da ısıl işlem görmüş tohum kullanılmasıdır; bu nedenle öncelikle tohum canlılık testi yapılmalıdır.
Sorun nedir?
Tohumlar günlerce hiç açmıyorsa ilk olarak tohumun kendisini incelemek gerekir. Kavrulmuş, tuzlanmış, kabuğu soyularak bölünmüş veya ilaçlanmış tohumlar çimlenmez ve bu durumun herhangi bir geri dönüşü yoktur. En sık karşılaşılan hatalı örnekler; kabuğu alınıp ikiye ayrıldığı için asla çimlenemeyen kırmızı mercimek, çerezlik kavrulmuş ayçiçeği çekirdeği ve kabuksuz ayçiçeği içidir.
Tohum canlı olduğu halde çimlenmiyorsa sorun ortam koşullarından kaynaklanır: Sıcaklık çok düşük kalmış, harç kurumuş, tohumlar fazla derine gömülmüş ya da aşırı sudan boğulmuş olabilir. Sorunun kaynağını ıslak kağıt havlu üzerinde yapacağınız basit bir çimlenme testiyle iki gün içinde net olarak öğrenebilirsiniz.
Nedenleri
Ölü veya işlenmiş tohum
Kavrulmuş, tuzlanmış, kabuğu ayrılmış veya çok eski tohumlar canlılığını yitirdiği için çimlenmez. Kırmızı ve sarı mercimek işlenmiş bakliyat kategorisinde olduğundan hiçbir koşulda çimlenemez. Mikrofiliz üretimi için mutlaka bütün yeşil veya kahverengi mercimek kullanılmalıdır.
İlaçlanmış tarımsal tohum
Tarla tarımı için fungisit ile kaplanmış tohumların çimlenme davranışı farklıdır; üstelik bu kimyasallar insan sağlığına zararlı olduğundan asla gıda olarak tüketilmemelidir. Tohum ambalajında mikrofiliz veya filizlendirmeye uygun olduğu açıkça belirtilmelidir.
Düşük sıcaklık
Mikrofiliz tohumlarının büyük çoğunluğu 18-24°C sıcaklıkta sağlıklı çimlenir. 15°C'nin altındaki sıcaklıklarda çimlenme süreci aşırı yavaşlar veya tamamen durur. Sıcak iklimi seven amaranth gibi türler ise 22°C'nin altında düzensiz ve zayıf çimlenir.
Harcın kuruması
Çimlenme süreci başladıktan sonra tohumun harcı kısa bir süre bile tamamen kurursa hassas embriyo ölür. Bu nedenle karanlık evrede günde 1-2 kez düzenli nem kontrolü yapmak şarttır.
Suda boğulma
Tepside sürekli su birikirse tohumlar oksijen alamaz ve çimlenemeden çürür; ortamda beliren ekşimsi koku genellikle bunun en belirgin işaretidir.
Islatma hatası
Ayçiçeği, mercimek ve buğday çimi gibi iri tohumlar ekim öncesinde 8-12 saat suda bekletilmek ister. Islatılmadıkları takdirde çimlenme çok yavaş ve düzensiz ilerler. Hardal ve roka gibi müsilajlı tohumlarda ise tam tersi geçerlidir: Islandıklarında jelleşip birbirine yapışır ve havasızlıktan boğulurlar.
Çok derine gömme
Mikrofiliz tohumları klasik tarım gibi toprağın derinine gömülmez, doğrudan harcın yüzeyine serpilir. Üzerlerine kalın bir harç tabakası serilirse küçük tohumlar yüzeye çıkacak gücü bulamaz.
Nasıl çözülür?
Adımları sırayla uygulayın. İlk adım tanıyı doğrulamaya yönelik.
- 1
Çimlenme testi yapın
Bir tabağa ıslak kağıt havlu serin, üzerine 20-30 tohum yerleştirin, ikinci bir ıslak havluyla kapatıp oda sıcaklığında 48 saat bekletin. Süre sonunda çimlenen tohumları sayın; çimlenen sayısı 10'un altındaysa o tohum partisi verimli ekim için uygun değildir.
- 2
Tohum türünü doğrulayın
Mercimek ekiyorsanız tohumların kırık değil, kabuklu ve bütün yeşil ya da kahverengi mercimek olduğundan emin olun. Ayçiçeğinde ise tohum mutlaka kabuklu, çiğ ve tuzsuz olmalıdır. Şüphe duyduğunuz tohumları kullanmak yerine mikrofiliz için özel üretilen sertifikalı tohumlara yönelin.
- 3
Sıcaklığı ölçün
Tepsinin durduğu yerin sıcaklığını bir termometreyle ölçün. Kış aylarında pencere önleri oda sıcaklığından 5-6°C daha soğuk olabilir. Tepsiyi 18-24°C sıcaklığa sahip ılık bir alana taşıyın, gerekirse zeminden yükselterek soğukla temasını kesin.
- 4
Nemi sabit tutun
Karanlık evre boyunca günde 1-2 kez sprey yardımıyla harcı nazikçe nemlendirin. Harç daima sünger kıvamında nemli kalmalı; parmaklarınızla sıktığınızda birkaç damla su belirmeli ancak su akmamalıdır.
- 5
Drenajı kontrol edin
Tepsinizde drenaj deliği bulunmuyorsa delik açın ya da delikli bir üretim tepsisine geçin. Tabanında birikmiş suyu derhal boşaltın; ekşi bir koku oluştuysa o ekimi sonlandırıp temiz bir başlangıç yapın.
- 6
Islatma kuralını türe göre uygulayın
Islatma isteyen türlerde süreyi 8-12 saat aralığında tutun ve kesinlikle 12 saati aşmayın. Müsilaj üreten tohumları (hardal, tere, roka gibi) ise önceden ıslatmadan, doğrudan kuru harç üzerine serpip üstten spreyleyin.
Nasıl önlenir?
- ✓Mikrofiliz veya filizlendirme için özel olarak paketlenmiş, ilaçsız tohumları tercih edin.
- ✓Tohumlarınızı serin, kuru ve karanlık bir ortamda, hava alabilen kaplarda muhafaza edin.
- ✓Yeni bir tohum partisi aldığınızda üretime geçmeden önce mutlaka küçük bir çimlenme testi uygulayın.
- ✓Islatma kuralını türe uygun şekilde yönetin; müsilaj salgılayan tohumları kesinlikle suda bekletmeyin.
- ✓Tohumları harcın yüzeyine eşit biçimde serpin ve üzerlerini kalın bir toprak tabakasıyla örtmeyin.
Zamanlama sorunların yarısını önler
Karanlık evrenin bir gün fazlası uzamaya, hasadın bir gün gecikmesi acılığa yol açar. Ekimlerinizi takvimle takip edebilirsiniz.
Yetiştirme Takvimi →Kalıcı çözüm için ilgili rehber bölümü: Tohum seçimi ve çimlenme testi. Belirtiden emin değilseniz teşhis aracı sorularınıza göre kurulumunuzdaki olası nedenleri gösterir.
Sık Sorulan Sorular
▸Kırmızı mercimek çimlenir mi?
Hayır, hiçbir koşulda çimlenmez. Kırmızı mercimeğin kabuğu endüstriyel olarak soyulmuş ve tanesi ikiye ayrılmıştır. Tohumun yaşam merkezi olan embriyo bütünlüğünü kaybettiği için canlılığını yitirmiştir. Mikrofiliz üretimi için yalnızca bütün yeşil veya kahverengi mercimek kullanılmalıdır.
▸Markette satılan tohumlarla mikrofiliz yetiştirilebilir mi?
Bazı gıda tohumlarıyla yetiştirilebilir. Bütün yeşil mercimek, tane hardal tohumu ve çimlik buğday çoğunlukla canlılığını korur ve rahatça çimlenir. Ancak kavrulmuş çerezlik çekirdekler, kırmızı mercimek ve kabuksuz iç ayçiçeği tohumları çimlenmez. Düzenli ve yüksek verimli üretim yapmak istiyorsanız çimlenme oranı garantili özel tohumları kullanmak çok daha güvenilirdir.
▸Tohumların bir kısmı çimlendi, bir kısmı çimlenmedi. Normal mi?
Hiçbir tohum partisinde yüzde yüz çimlenme beklenmez; yüzde 80-90 aralığı oldukça başarılı bir sonuçtur. Çimlenmeyen tohum oranı yarıyı geçiyorsa o partinin canlılığı zayıflamış demektir. Ayrıca düzensiz çimlenme, ortamdaki sıcaklık dalgalanmalarının veya eşit dağıtılmayan nemin de bir göstergesi olabilir.
▸Eski tohumlarım çimlenir mi?
Tohumun türüne ve saklama koşullarına bağlı olarak değişir. Serin ve kuru bir ortamda saklanan turpgil tohumları canlılığını 3-4 yıl koruyabilir. Ayçiçeği ve baklagil tohumları ise daha hızlı güç kaybeder. Bir yıldan eski tohumlarla üretime başlamadan önce çimlenme testi yapmak zaman kaybını tamamen önler.