Mikrofiliz İçin Işık: Hangi Pencere, Hangi Mevsim
Karanlık evre bittikten sonra sonucu belirleyen şey ışık. Evinizdeki pencere yetiyor mu, kışın ne değişiyor, lambaya ne zaman gerek var?
Işık ne zaman başlar?
Ekimden sonraki ilk günlerde tepsi kapalı duruyor. Filizler o günlerde ışık aramadıkları için değil, tam tersine aradıkları için karanlıkta tutuluyor; gövdelerini uzatıyor ve hepsi aynı boya geliyor. Kapak kalktığı gün ışık dönemi başlıyor.
Karanlık evre türe göre değişiyor. Her türün kaçıncı gün ışığa alınacağını aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.
| Tür | Karanlık evre | Işığa alma |
|---|---|---|
| Brokoli | 4 gün | 5. gün |
| Turp | 3 gün | 4. gün |
| Ayçiçeği | 4 gün | 5. gün |
| Mercimek | 3 gün | 4. gün |
| Karalahana | 4 gün | 5. gün |
| Amaranth | 4 gün | 5. gün |
| Hardal | 3 gün | 4. gün |
| Buğday Çimi | 3 gün | 4. gün |
| Bezelye | 3 gün | 4. gün |
| Tere | 2 gün | 3. gün |
| Kırmızı Lahana | 3 gün | 4. gün |
| Pancar | 4 gün | 5. gün |
| Rezene | 4 gün | 5. gün |
| Kişniş | 5 gün | 6. gün |
Hangi pencere?
Türkiye Kuzey Yarımküre'de yer aldığı için güneş gün boyunca güney ekseni üzerinden hareket eder. Bu doğrultuda pencerenizin baktığı cephe, bitkilerinizin alacağı ışığın hem süresini hem de yoğunluğunu doğrudan belirler.
| Yön | Aldığı ışık | Dikkat |
|---|---|---|
| Güney | Gün boyu en çok ışığı alır. | Kışın en iyi seçenek. Yazın öğle saatlerinde cam arkası fazla ısınır, tül perde gerekebilir. |
| Doğu | Sabah doğrudan, öğleden sonra dolaylı. | Mikrofiliz için en dengeli yön. Sabah güneşi yakmaz, öğle sıcağı da gelmez. |
| Batı | Öğleden sonra doğrudan, sabah dolaylı. | Yaz aylarında ikindi güneşi sert gelir ve harcı hızla kurutur. Sulamayı sıklaştırmak yerine gölgeleyin. |
| Kuzey | Gün boyu dolaylı, doğrudan güneş almaz. | Yaz aylarında yeterli aydınlık sağlayabilir; ancak kış aylarında tek başına yetersiz kalacağından yapay LED ışık desteği gerekir. |
Pencere yönü tek başına belirleyici değildir. Karşıdaki binalar, ağaçlar, saçaklar ve bulunduğunuz kat; pencerenin aldığı ışığı tamamen değiştirebilir. En pratik yöntem, tepsiyi yerleştirip bir gün boyunca ışık durumunu gözlemlemektir.
Pencere camları ışık şiddetini belirli bir oranda keser. Doğrudan pencere önünde duran bir tepsi ile yalnızca bir metre içeride kalan bir tepsi arasında ışık alma açısından büyük bir fark oluşur; bu nedenle tepsilerinizi mümkün olduğunca cama yakın konumlandırmanız önerilir.
Mevsim farkı
Kış aylarında güneş açısı daha yataydır ve gün uzunluğu kısalır. Yazın günde altı saat doğrudan güneş alan güney cepheli bir pencere, aralık ve ocak aylarında üç saate kadar gerileyebilir; üstelik bulutlu günlerde bu süre daha da kısıtlanır. Bu nedenle aynı pencere önünde ve aynı tohumla ekim yapılmasına rağmen mevsim geçişlerinde farklı gelişim süreleri gözlemlenebilir.
Yaz aylarında ise durum tersine döner. Doğrudan cam arkasından gelen dik öğle güneşi körpe yaprakları yakabilir ve tepsideki harcı birkaç saat içinde kurutabilir. Bu dönemde tepsiyi ince bir tülün arkasına almak veya dik güneş alan saatlerde pencere kenarından bir adım içeriye çekmek yeterli korumayı sağlar.
Kışın yapılan ekimlerde toplam hasat süresi de bir miktar uzayabilir. Günlük ışık miktarı azaldıkça fotosentez hızı yavaşlar ve bitkiler tür sayfasında belirtilen hasat penceresinin üst sınırında olgunlaşır.
Lamba ne zaman gerekir?
Doğal pencere ışığının tek başına yetersiz kaldığı durumlar aşağıda özetlenmiştir:
- Kuzeye bakan bir pencereniz var ve kış aylarındasınız.
- Tepsiyi konumlandırdığınız alan mutfak tezgâhı gibi pencereden uzak bir noktada kalıyorsa.
- Daha önceki ekiminizde filizler yeşillenemeden aşırı uzayıp devrildiyse.
Pahalı özel bitki lambaları almanıza gerek yoktur. Sıradan bir beyaz LED panel ya da masa lambası aynı verimi sağlar; zira mikrofilizler kısa yaşam döngüleri boyunca çiçeklenme spektrumuna ihtiyaç duymaz. Mesafe ve süre değerlerini bakım ve hasat sayfamızdaki ışık tablosunda bulabilirsiniz.
Işık az mı çok mu?
Işık düzeyinin doğruluğunu filizlerin gelişiminden kolayca anlayabilirsiniz. Filizler soluk sarı kalıyor, inceliyor ve boyuna aşırı uzuyorsa ışık yetersizdir. Yaprak uçlarında dağınık kuru lekeler oluşuyor ve harç beklenenden hızlı kuruyorsa ışık şiddeti fazladır.
Işık yetersizliğinin iki tipik sonucu sararma ve uzamadır. Bu iki belirti çoğu zaman birlikte ortaya çıkar; durum erken fark edildiğinde ışık takviyesiyle tepsi kolayca toparlanabilir.