Yapraklarda Tohum Kabukları Kalıyor
“Çenek yapraklara tohum kabukları takılı kalıyor”
Hızlı tanı: Ayçiçeği mikrofilizinde sıkça rastlanan kabuk yapışması; yetersiz tohum ıslatılmasından, karanlık evrede ağırlık baskısı uygulanmamasından veya ışık evresindeki kuru havadan kaynaklanır.
Sorun nedir?
Yapraklara takılı kalan tohum kabukları en sık ayçiçeği mikrofilizlerinde görülür. Çimlenen filizin tohum kabuğundan kurtulabilmesi için gövdenin güçlü bir itiş kuvveti uygulaması ve kabuğun da nemle yumuşamış olması gerekir. Bu iki koşuldan biri eksik kaldığında sert kabuk açılan çenek yapraklarına yapışık kalır. Bu durum bir hastalık değildir ancak ayçiçeği kabukları sert ve keskin olduğu için hasat öncesinde temizlenmelidir.
Üç temel adımı uygulayarak kabukların kendiliğinden dökülmesini sağlayabilirsiniz: Tohumu tam süresinde suda bekletmek (kabuğu yumuşatır), karanlık evrede tepsiye ağırlık baskısı uygulamak (gövde ağırlığı iterken kabuğu mekanik olarak sıyırır) ve ışık evresinde günde bir kez yaprakları hafifçe nemlendirmek (yapışan kabukları gevşetir). Bu üçlü yöntem uygulandığında tohum kabuklarının neredeyse tamamı hasada kadar kendiliğinden dökülür.
Bu soruna en yatkın türler
Nedenleri
Yetersiz ıslatma
Ayçiçeği, mercimek ve buğday çimi gibi iri tohumlar için 8-12 saatlik ön ıslatma kabuk dokusunu yumuşatır. Yetersiz ıslatılan tohumlarda kabuk sert kalır ve filiz gövdesi kabuğu üzerinden sıyıramaz.
Karanlık evrede baskı uygulanmaması
İri tohumlu türlerde karanlık evrede kapağın üzerine 1-2 kg ağırlık yerleştirilmelidir. Filizler bu ağırlığı yukarı iterken tohum kabukları doğal bir dirençle yapraklardan sıyrılır. Baskı uygulanmadığında bu mekanik temizlik gerçekleşemez.
Işık evresinde nem eksikliği
Karanlık kapağı kalktıktan sonra yapraklara hiç nem verilmezse çenek yapraklarına yapışan kabuklar kuruyarak adeta yaprağa sabitlenir. Günde bir kez hafif sprey nemi kabukları yumuşatarak düşmelerini sağlar.
Seyrek ekim
Tohumlar doğru yoğunlukta ekildiğinde filizler boylanırken birbirine sürtünerek kabuklardan kurtulur. Seyrek ekilmiş tepsilerde bu mekanik sürtünme desteği oluşmaz.
İnce kabuklu veya kırık tohum
Nakliye veya paketleme sırasında çatlamış tohumlarda kabuk parçalanır ve küçük kıymıklar halinde yapraklara tutunur. Bütün ve kaliteli tohum seçimi bu sorunu en aza indirir.
Nasıl çözülür?
Adımları sırayla uygulayın. İlk adım tanıyı doğrulamaya yönelik.
- 1
Islatmayı tam süre uygulayın
Ön ıslatma süresini ayçiçeğinde mutlaka 8-12 saat olarak uygulayın ve bu süreyi kısaltmayın. Islatma sonunda suyun yüzeyinde yüzen içi boş tohumları ayıklayıp atın, dibe çöken dolgun tohumları süzerek ekin.
- 2
Karanlık evrede baskı uygulayın
Karanlık evre boyunca tohumların üzerine ters bir tepsi yerleştirip içine 1-2 kg ağırlık koyun ve 3-4 gün boyunca kaldırmayın. Filizler ağırlığı kaldırmaya başladığında baskıyı alma zamanı gelmiştir.
- 3
Işık evresinde nem verin
Kapak kalktıktan sonra günde bir kez yaprakların üzerine ince bir sprey yardımıyla su püskürtün. Nem kabukları gevşetir ve takılı kalan kabukların büyük kısmı 1-2 gün içinde kendiliğinden düşer.
- 4
Elle ayıklayın
Hasat öncesinde yapraklarda kalan inatçı kabukları temiz bir cımbızla ya da ıslak parmaklarınızla nazikçe toplayın. Tepsiyi hafifçe eğerek elinizle yaprakların üzerinden hafifçe sıvazlamak da gevşek kabukların dökülmesini sağlar.
- 5
Hasat sonrası su banyosu uygulayın
Hasat ettiğiniz filizleri geniş bir soğuk su kabına daldırın. Sert kabuklar yüzeye çıkar veya dibe çökerken filizler suda asılı kalır. Yüzeydeki kabukları kevgirle toplayıp filizleri süzün ve iyice kurulayın.
Nasıl önlenir?
- ✓Tohum ıslatma süresini kısaltmayın; iri kabuklu ayçiçeği tohumlarında 8-12 saat suda bekletmek şarttır.
- ✓Karanlık evre boyunca ağırlık baskısı uygulayın; kabuk yapışmasını önlemenin en etkili yolu budur.
- ✓Işık evresine geçildiğinde yaprakları günde bir kez hafifçe nemlendirerek kabukların kuruyup yapışmasını engelleyin.
- ✓Tohumları yeterli sıklıkta ekin; filizlerin birbirine sürtünmesi kabukların düşmesine yardımcı olur.
- ✓Kabuklu, çiğ ve bütün tohum kullanın; kabuksuz iç ayçiçeği tohumlarından kesinlikle uzak durun.
Zamanlama sorunların yarısını önler
Karanlık evrenin bir gün fazlası uzamaya, hasadın bir gün gecikmesi acılığa yol açar. Ekimlerinizi takvimle takip edebilirsiniz.
Yetiştirme Takvimi →Kalıcı çözüm için ilgili rehber bölümü: Islatma ve karanlık evre adımları. Belirtiden emin değilseniz teşhis aracı sorularınıza göre kurulumunuzdaki olası nedenleri gösterir.
Sık Sorulan Sorular
▸Tohum kabukları yenir mi?
Ayçiçeği kabukları sert ve keskin kenarlıdır. Tüketildiğinde boğazı tahriş edebilir ve hoş bir çiğneme deneyimi sunmaz. Zehirli değildir ancak salatalarda rahat bir tüketim için hasat öncesinde veya su banyosunda mutlaka ayıklanmalıdır.
▸Kabuksuz (iç) ayçiçeği tohumu kullansam sorun kalkar mı?
Hayır, tam aksine çok daha büyük bir sorun ortaya çıkar. Kabuksuz ayçiçeği içi tohumları nemli ortamda çimlenemeden hızla küflenir ve çürür. Tohum kabuğu mikrofiliz için hem koruyucu bir kalkan hem de büyüme sürecindeki enerji deposudur. Mutlaka siyah kabuklu ekimlik tohum kullanılmalıdır.
▸Neden özellikle ayçiçeğinde oluyor?
Ayçiçeği tohumu diğer mikrofiliz tohumlarına kıyasla oldukça iri, sert ve kalın bir kabuğa sahiptir. Çenek yapraklar tohumun içinden açılırken yaprak kenarlarına takılacak fiziksel büyüklükte olduğu için bu durum en belirgin biçimde ayçiçeğinde görülür.